Hormoon in de kijker: cortisol of stresshormoon

De rol van cortisol

Cortisol is één van onze stresshormonen. In reactie op 'een stress', dit kan een prikkel zijn, een gedachte, een situatie die ons angst of onzekerheid geeft; zal eerst adrenaline worden aangemaakt, iets later gevolgd door cortisol.

Cortisol wordt in de bijnieren aangemaakt. Dat zijn kleine lobjes bovenop de nieren die niets met de nierfunctie te maken hebben.

Cortisol maakt deel uit van het hormonaal systeem en heeft tal van functies in het lichaam, waaronder het reguleren van de stofwisseling, het immuunsysteem en het helpen bij het omgaan met stressvolle situaties.

Fight or flight = overleven

De bedoeling van cortisol is om er alles aan te doen zodat jij kan overleven. Het zal in het lichaam dus ALTIJD voorrang krijgen op andere hormonen of systemen.

Cortisol zorgt ervoor dat je pupillen groter worden (zo kan je een uitweg zoeken), dat je oppervlakkiger gaat ademen, je hartslag gaat omhoog, energie wordt naar de spieren gestuurd. Zelfs je immuunsysteem wordt onderdrukt en voortplanten wordt on-hold gezet: het is namelijk niet handig dat je ziek of zwanger wordt als je voor de leeuw of tijger moet weglopen.

Allemaal 'trucjes' om ervoor te zorgen dat jij kan overleven.

Mogelijke problemen bij té lang cortisol

Té is nooit goed (behalve in tevreden en voor sommigen tequila ;-)) en bij cortisol -en bij uitbreiding -alle hormonen is dit ook het geval. Té lang in stress zitten zal chronisch verhoogd cortisol geven waardoor ook cortisolresistentie kan optreden. Dit kan op termijn omslaan in een sterk verlaagd cortisolniveau.

Cortisol is ook een katabool hormoon; dat betekent dat het afbraak stimuleert. Het zal spierafbraak bevorderen om energie te leveren aan de stressreactie.

Chronisch verhoogd cortisol kan symptomen geven zoals chronische vermoeidheid, gewichtstoename, verhoogde bloeddruk, slaapproblemen, spijsverteringsproblemen, angst en depressie. Ook problemen met het immuunsysteem en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten kunnen ontstaan.

Chronisch verlaagd cortisol (ook wel bijnieruitputting genoemd) kan symptomen geven zoals vermoeidheid, lage bloeddruk, duizeligheid, spierzwakte, gewichtsverlies, verminderde weerstand tegen infecties en emotionele labiliteit.

De link met slaap
De productie van cortisol volgt een circadiaans ritme, waarbij de niveaus 's ochtends hoog horen te zijn en gedurende de dag geleidelijk aan horen af te nemen. 's Ochtends haalt cortisol je uit je bed, 's avonds wil je echter niet dat hij je wakker houdt.

Cortisol heeft een antagonistische werking met melatonine (inslaaphormoon): is cortisol hoog, dan is melatonine laag en omgekeerd. 's Avonds als je wil gaan slapen (melatonine hoog), moet cortisol dus laag zijn. Bij slaapproblemen kan dus ook in de richting van cortisol gekeken worden.

Je cortisol in balans: enkele tips

* Neem rustmomenten: alles in de natuur heeft rust nodig, ook jij en zeker ook je hormonaal systeem. Zoek het bos op, neem een bad, beluister muziek, ga niksen, staar naar buiten, lees een ontspannend boek... alles wat werkt voor jou is een win

* Vermijd koffie/cafeïne drankjes/suikers: ze kunnen de cortisolproductie verhogen

* Kom in de dag naar buiten: kom zo snel mogelijk in de ochtend in het daglicht, voel de zon, zie de zon (met gesloten ogen)

*Beweeg: doe sitting breaks doorheen de dag of maak een wandeling; vermijd intensief sporten laat op de avond

Wil jij hulp bij jouw hormonale klachten?

In het traject Essential krijg je jouw persoonlijk plan om jouw specifieke symptomen aan te pakken en zo te zorgen dat jij je fijner in je lichaam voelt.

Wil je graag eerst even met mij kennismaken? Dat kan door hier een gratis gesprek per telefoon in te plannen.

Lees ook:

Epigenetica: je bent meer dan je genen!

30/01/2025

Heb je ooit het gevoel gehad dat je angsten of stress ervaart zonder duidelijke oorzaak? Misschien is er wel een link uit je verleden.
Welkom in de wereld van de epigenetica, want ja, we zijn meer dan onze genen!